काठमाडौं– हालै सार्वजनिक भएको एक वैज्ञानिक अनुसन्धानले चिनीयुक्त र चिनी नभएका दुवै प्रकारका कोला पेय पदार्थहरूको दीर्घकालीन सेवनले स्वास्थ्यमा गम्भीर नकारात्मक असर पार्ने देखाएको छ । 

मुसामा गरिएको ८ हप्ताको गहन परीक्षणले पानीको सट्टा कोला पिउँदा पेटको माइक्रोबायोटाको सन्तुलन बिग्रनुका साथै शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतामा गम्भीर ह्रास आउने तथ्य फेला पारेको हो ।

अध्ययनका अनुसार कोलाको सेवनले पेटमा पाइने लाभदायक ब्याक्टेरियाहरूको संरचनामा ठुलो परिवर्तन ल्याउँछ । विशेष गरी फर्मिक्युट्स भनिने फाइदाजनक ब्याक्टेरियाको सङ्ख्या घट्ने र ब्याक्टेरोइडोटा तथा डेसल्फोब्याक्टोरा जस्ता सम्भावित हानिकारक ब्याक्टेरियाको संख्या बढ्ने देखिएको छ । अनुसन्धानले के देखाएको छ भने पेटको स्वास्थ्यका लागि महत्त्वपूर्ण मानिने ल्याक्टोबैसिलस र लाचनोस्पाइरेसी जस्ता सूक्ष्म जीवहरू कोला सेवनका कारण निकै कम हुन्छन् । यी सूक्ष्म जीवहरूले शरीरमा ‘शर्ट–चेन फ्याट्टी एसिड’ उत्पादन गरी रोग प्रतिरोधात्मक प्रणाली र पाचन प्रक्रियालाई मजबुत बनाउन मद्दत गर्छन् । पेटको यो असन्तुलनले शरीरमा दीर्घकालीन जलन निम्त्याउन सक्छ ।

रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतामा ह्रास

कोलाको सेवनले शरीरको प्रतिरक्षा प्रणालीमा प्रत्यक्ष प्रहार गर्ने तथ्य पनि उल्लेख छ । परीक्षणका क्रममा कोला पिउने समूहमा सेतो रक्तकोषिकाको संख्यामा उल्लेख्य कमी आएको पाइएको छ । 

त्यसै गरी रोग प्रतिरोधात्मक प्रणालीका मुख्य अंगहरूमा पनि असन्तुलन देखिएको छ । शरीरको ‘थाइमस’ ग्रन्थीको आकार खुम्चिएको र ‘प्लीहा’ को आकार अस्वाभाविक रूपमा बढेको पाइएको छ । थाइमस खुम्चिनुले शरीरको सेलुलर इम्युनिटी कमजोर भएको र प्लीहा बढ्नुले शरीरमा संक्रमण वा सूजनसँग लड्न कठिन भइरहेको संकेत गर्दछ ।

मिर्गौला र कलेजोमा थप जोखिम

यो अध्ययनले चिनी नभएको ‘डाइट कोला’ सुरक्षित हुन्छ भन्ने भ्रमलाई पनि चिरेको छ । चिनीयुक्त कोलाले मिर्गौलामा तनाव बढाएर रगतमा युरिया नाइट्रोजनको मात्रा बढाएको पाइएको छ । अर्कोतर्फ, डाइट कोला पिउनेहरूमा कलेजोको स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित इन्जाइमहरू बढेको देखियो, जसले कृत्रिम स्विटनर कलेजोका लागि हानिकारक हुन सक्ने संकेत गर्छ ।

अनुसन्धानको निष्कर्ष छ कि पानीको सट्टा कोलालाई मुख्य पेय बनाउनु स्वास्थ्यका लागि अत्यन्तै जोखिमपूर्ण छ । यसले तौल वा रगतको सुगरमा तुरुन्तै ठुलो परिवर्तन नदेखाए पनि भित्रभित्रै प्रतिरक्षा प्रणाली र पेटको वातावरणलाई तहसनहस पार्न सक्छ । विज्ञहरूले तिर्खा मेट्नका लागि पानी नै सबैभन्दा उत्तम विकल्प रहेको र यस्ता पेय पदार्थको विज्ञापन र नियमनमा कडाइ गर्नुपर्ने सुझाव दिएका छन् ।