काठमाडौं– स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्यामन्त्री डा. सुधा शर्मा गौतमले नेपालको कुल स्वास्थ्य खर्चको सबैभन्दा ठूलो हिस्सा नसर्ने रोग (एनसिडी) को उपचार तथा त्यससँग सम्बन्धित समस्यामा खर्च भइरहेको बताएकी छन् ।

एनसीडी एलायन्स नेपालद्वारा आयोजित कार्यक्रममा बोल्दै मन्त्री गौतमले अधिकांश नसर्ने रोगहरू रोकथाम गर्न सकिने भए पनि उपचारमा मात्र केन्द्रित हुँदा राज्यमा ठूलो आर्थिक भार थपिँदै गएको उल्लेख गरिन् । 

उनले स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रममा देखिएको वित्तीय असन्तुलनप्रति पनि ध्यानाकर्षण गराउँदै सरकारले बीमाका लागि १० अर्ब रुपैयाँ र थप १ अर्ब गरी जम्मा ११ अर्ब रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको भए पनि हालसम्म खर्च २४ अर्ब रुपैयाँ पुगेको जानकारी दिइन् ।

स्थानीय तहले निःशुल्क उपलब्ध गराउनुपर्ने आधारभूत स्वास्थ्य सेवामा समेत बीमाको रकम खर्च भइरहेको र जनताले निःशुल्क पाउनुपर्ने औषधिका लागि प्रिमियम तिर्नु परिरहेको अवस्थाले सरकारमाथि दोहोरो आर्थिक भार परेको मन्त्री गौतमको भनाइ छ । 

अर्थ मन्त्रालयले यति ठूलो रकमको भुक्तानी धान्न नसक्ने अवस्थामा पुगेकाले स्वास्थ्य बीमा प्रणालीको पुनरावलोकन आवश्यक रहेको उनले बताइन् ।

सहरी स्वास्थ्य सेवाका चुनौती औँल्याउँदै उनले ग्रामीण क्षेत्रमा स्वास्थ्य पूर्वाधार विस्तार भए पनि सहरी क्षेत्रका विपन्न वर्गका लागि आधारभूत स्वास्थ्य सेवा अझै पहुँचबाहिर रहेको उल्लेख गरिन् । स्वास्थ्यकर्मीको वितरणमा देखिएको असमानता हटाउन मन्त्रालयले तथ्यांकका आधारमा न्यायोचित सरुवा तथा पदस्थापन गर्ने तयारी गरिरहेको पनि उनले स्पष्ट पारिन् ।

मन्त्री गौतमले नेपालमा धूम्रपान नियन्त्रण तथा नसर्ने रोग व्यवस्थापनका लागि प्रभावकारी नीति र कानुन भए पनि कार्यान्वयन पक्ष कमजोर रहेकाले त्यसमा विशेष ध्यान दिनुपर्नेमा जोड दिइन् । स्वास्थ्य जनशक्ति सुगम क्षेत्रमा मात्र केन्द्रित हुने प्रवृत्तिले सेवा प्रवाहमा समस्या आएको बताउँदै उनले अब इक्विटी (न्याय) का आधारमा स्वास्थ्यकर्मी परिचालन गरिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरिन् । 

कार्यक्रममा स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिहरूको सहभागितामा सेवा प्रवाहमा हुने खर्च घटाउने र प्रभावकारिता बढाउने विषयमा छलफल गरिएको थियो ।