काठमाडौं – नेपाल र भारतबीच दुई नयाँ अन्तरदेशीय ४०० केभी प्रसारण लाइन निर्माणका लागि संयुक्त लगानी (जेभी) सम्झौता हस्ताक्षर गरिएको छ।

सम्झौतामा भारतको पावर ग्रिड कर्पोरेशन अफ इन्डिया लिमिटेड (पीजीसीआईएल) र नेपाल विद्युत् प्राधिकरण (एनईए)का अधिकारीले हस्ताक्षर गरेका छन्।

सम्झौता भारतका ऊर्जामन्त्री मनोहर लाल र नेपालका ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्री कुलमान घिसिङको उपस्थितिमा सम्पन्न भएको हो।

सम्झौता अनुसार, इनरुवा–न्यू पूर्णिया (नेपाल–भारत) र दोदोहरा–बरेली (नेपाल–भारत) ४०० केभी प्रसारण लाइनहरू विकास गरिनेछ। यी परियोजनाहरू निर्माण सम्पन्न भएपछि नेपाल र भारतबीच विद्युत् आदान–प्रदान क्षमतामा उल्लेखनीय वृद्धि हुने अपेक्षा गरिएको छ।

हाल नेपालले भारतमा १,१२५ मेगावाट जलविद्युत् निर्यात गर्दै आएको छ, जसबाट आर्थिक वर्ष २०८१/८२ (२०२४–२५) मा नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले १७ अर्ब ५६ करोड रुपैयाँ आम्दानी गरेको छ। सन् २०२४ नोभेम्बरदेखि नेपालले भारतीय ग्रिडमार्फत बङ्गलादेशलाई पनि ४० मेगावाट विद्युत् निर्यात गर्न थालेको छ।

यी दुई नयाँ प्रसारण लाइन सम्झौता हाल निर्माणाधीन गोरखपुर–न्यू बुटवल ४०० केभी प्रसारण लाइन को अतिरिक्त हो, जसको काम तीव्र गतिमा अगाडि बढिरहेको छ। यी सबै प्रसारण लाइन सञ्चालनमा आएपछि नेपाल–भारतबीच करिब ६,००० मेगावाटसम्म विद्युत् आदान–प्रदान क्षमता थपिनेछ।

ऊर्जा मन्त्रालयका अनुसार, यी परियोजनाहरूले सन् २०३४ (आगामी १० वर्षभित्र) नेपालबाट भारतमा १०,००० मेगावाटसम्म विद्युत् निर्यात गर्ने दीर्घकालीन लक्ष्य पूरा गर्न मद्दत गर्नेछन्। यो लक्ष्य सन् २०२४ जनवरीमा दुवै देशबीच हस्ताक्षर भएको दीर्घकालीन विद्युत् व्यापार सम्झौता अन्तर्गत तय गरिएको हो।

नेपाल–भारत ऊर्जा सहकार्यलाई नयाँ चरणमा पुर्‍याउने यी परियोजनाले क्षेत्रीय विद्युत् बजार सुदृढ पार्ने र नेपालका जलविद्युत् निर्यात क्षमतालाई विस्तार गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।