काठमाडौं- चीनले गत वर्ष गोप्य रूपमा करिब दुई सय रुसी सैनिकहरूलाई सैन्य तालिम दिएको खुलेको छ । तीमध्ये केही सैनिकहरू अहिले युक्रेन विरुद्धको युद्धमा सहभागी भइसकेका छन् ।

युरोपेली गुप्तचर एजेन्सीहरू र अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था रोयटर्सले फेला पारेका दस्ताबेज अनुसार सन् २०२५ को जुलाईमा बेइजिङमा दुई देशका वरिष्ठ सैन्य अधिकारीहरूबीच एउटा गोप्य सम्झौता भएको थियो । सोही सम्झौता अन्तर्गत रुसी सैनिकहरूलाई चीनले तालिम दिएको हो ।

यस तालिममा मुख्य गरी ड्रोन युद्ध, इलेक्ट्रोनिक युद्ध प्रणाली, सशस्त्र पैदल सेना परिचालन र युद्धमैदान इन्जिनियरिङजस्ता विषयहरू समावेश थिए । यो खुलासासँगै युक्रेन युद्धमा चीनको संलग्नता यसअघि सोचिएभन्दा निकै गहिरो रहेको देखिएको छ । यसले गर्दा युद्धमा आफू तटस्थ रहेको र शान्ति वार्ताको पक्षमा उभिएको दाबी गर्ने चीनको नीतिमाथि अब ठूलो प्रश्नचिह्न खडा भएको छ ।

पश्चिमा देशहरूले चीनमाथि रुसलाई अप्रत्यक्ष रूपमा सहयोग गरेको आरोप लगाइरहेका बेला यो नयाँ तथ्य बाहिर आएको हो । तर, चिनियाँ अधिकारीहरूले भने आफूहरू यस विवादमा निष्पक्ष रहेको भन्दै आरोपहरूको खण्डन गरेका छन् । पछिल्लो समय युक्रेन युद्धमा ड्रोनको प्रयोग निकै निर्णायक बन्दै गएको छ ।

दुवै देशका सेनाले निगरानी, निशाना निर्धारण र प्रत्यक्ष आक्रमणका लागि ड्रोनको व्यापक प्रयोग गरिरहेका छन्। गुप्तचर रिपोर्टका अनुसार चीन पुगेका रुसी सैनिकहरूले अत्याधुनिक फ्लाइट सिमुलेटर र अभ्यासहरू मार्फत विभिन्न प्रकारका ड्रोन उडाउन सिकेका थिए। उनीहरूलाई ड्रोनको प्रयोग गरेर शत्रुको रक्षा प्रणाली भत्काउने र ड्रोन आक्रमणबाट कसरी बच्ने भन्ने रणनीति समेत सिकाइएको थियो।

लामो समयदेखि ठूलो युद्ध नलडे पनि चीनले आफ्नो सेनालाई तीव्र रूपमा आधुनिक बनाएको छ र ऊ ड्रोन प्रविधिको ठूलो उत्पादक पनि हो । युक्रेन युद्धमा ड्रोन प्रविधिको महत्त्व बढेका कारण रुसले चीनको यही प्राविधिक क्षमता र तालिम केन्द्रहरूको सहयोग लिन खोजेको बुझिन्छ । बदलामा चीनले पनि रुसबाट युद्धमैदानको वास्तविक र व्यावहारिक अनुभवहरू सिक्ने मौका पाएको छ ।

विशेष कुरा के छ भने, चीनमा तालिम लिने रुसीहरू साधारण सिपाही नभएर सैन्य प्रशिक्षकहरू थिए। ती प्रशिक्षकहरू रुस फर्केपछि उनीहरूले अन्य धेरै सैनिकहरूलाई यो सीप सिकाउन सक्छन्, जसले युद्धमैदानमा रुसलाई थप बलियो बनाउनेछ । गुप्तचर एजेन्सीहरूले चीनमा तालिम लिएका केही रुसी सैनिकहरूलाई युक्रेनको क्रिमिया र जापोरिज्जिया जस्ता कब्जा गरिएका क्षेत्रमा ड्रोन चलाइरहेको अवस्थामा पहिचान समेत गरिसकेका छन्। यो सैन्य तालिम बेइजिङ, नानजिङ र झेंगझाउ लगायत चीनका विभिन्न सहरमा रहेका सैन्य प्रतिष्ठानहरूमा सञ्चालन गरिएको थियो ।