काठमाडौं- पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाह ले फागुन ७ गते मनाइने प्रजातन्त्र दिवसको अवसरमा बुधबार आठ मिनेट लामो भिडियो सन्देश सार्वजनिक गरेका छन्।

सन्देशमा उनले वर्तमान निर्वाचन प्रक्रियालाई अस्वीकार गर्दै राष्ट्रिय समस्याको समाधान र सर्वपक्षीय समझदारीको आवश्यकता औँल्याएका छन्।

पूर्वराजाले आफ्नो सन्देशमा प्रजातन्त्र स्थापनाका लागि योगदान दिने राजा त्रिभुवन र सहिदहरूको सम्झना गर्दै उनीहरूप्रति श्रद्धासुमन अर्पण गरेका छन्।

केही महिनाको झापा बसाइपछि काठमाडौं फर्किँदा गत फागुन २१ गते स्वागत गर्ने सर्वसाधारण, आदिवासी र नागरिकप्रति उनले कृतज्ञता व्यक्त गरेका छन्। उनलाई स्वागत गर्ने कार्यक्रमको संयोजन गरेका दुर्गा प्रसाईं अहिले सरकारको हिरासतमा छन् ।

उनले देश अहिले असामान्य र संकटपूर्ण अवस्थाबाट गुज्रिरहेको उल्लेख गर्दै द्वन्द्व रोक्न र सद्भाव बढाउन सबैले मिलेर काम गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्। ‘देशको अस्मिता र अस्तित्व नै संकटमा परेको महसुस जनताले गरेका छन्,’ पूर्वराजाले भनेका छन्।

पूर्वराजाले प्रजातन्त्रमा संवैधानिक प्रक्रिया र आवधिक निर्वाचन आवश्यक भए पनि वर्तमान अवस्थामा राष्ट्रिय समस्याको समाधान नजिक नभएसम्म निर्वाचनमा जानु उपयुक्त नहुने बताए।

‘प्रजातन्त्रमा राजनीतिक प्रक्रिया संवैधानिक मान्यताअनुसार चल्नुपर्छ। प्रजातन्त्रमा आवधिक निर्वाचन स्वभाविक पनि हो’, उनले भनेका छन्, ‘तर अहिले मुलुकमा पहिलो शर्त राष्ट्रिय समस्याको समाधान हो । राष्ट्रिय समस्याको समाधानका लागि सर्वपक्षीय पहल गरेर मात्रै निर्वाचनमा जानु उचित हुन्छ । फेरि अर्को द्वन्द्व हुन नदिन सबैलाई समझदारीमा ल्याएर मात्रै निर्वाचनमा जाँदा देशले सही बाटो समात्ने थियो ।’

उनले अधिकार मात्रै खोज्ने तर कर्तव्य पालना नगर्ने प्रवृत्ति बढेको बताए र सबैलाई कर्तव्यवोधको आधारमा देशलाई संकटबाट निकाल्न आग्रह गरेका छन्।

सन्देशमा पूर्वराजाले देशको भूगोल र प्राकृतिक प्रणाली अनुसार मात्र स्थायित्व सम्भव भएको र व्यवस्थाका राम्रा पक्षलाई कायम राख्दै जनताको जीवन सरल बनाउँदै जानुपर्ने कुरामा पनि जोड दिएका छन्।

‘देशको भूबनोट र प्रकृति अुनसाारको प्रणालीले मात्रै देशलाई स्थायित्व दिन सक्छ। कुनै व्यवस्थाका राम्रा र असल पक्ष राख्नुपर्छ । जुनै व्यवस्थामा पनि खराब र नराम्रा पक्ष हुन्छन्’, उनले भने, ‘आमुल परिवर्तन र परिमार्जन गर्दै जनताको जीवन सरल र सहज बनाउँदै जानुपर्छ । प्रजातन्त्रमा सबै थरी विचार र संस्कारको आधार हुनुपर्छ ।’

उनलले देश अहिले अस्वभाविक छटपटीको भूमरीमा रहेको बताए । ‘देशको अस्मिता र अस्तित्व नै संकटमा परेको महसुस जनताले गरेका छन्’, उनले भने, ‘विगतामा अनेकौँ नाममा संघर्ष र आन्दोलन भए । संघर्षका आडमा पटक पटक परिवर्तन पनि भए । तर ती परिवर्तनले नेपाल र नेपालीलाई के दिए, समीक्षा गरौँ । अहिले हाम्रो शत्रु विपन्नता र अस्थिरता हो ।’

उनी सामाजिक मूल्य, संस्कार र सबै विचारको सम्मानको आवश्यकता औँल्याउँदै राष्ट्र र समाजको सेवामा अग्रसर हुन सबैमा दायित्वको भावना जगाउन चाहेका छन्।