काठमाडौं- बेइजिङ र काजाकिस्तानको सिमाना नजिकै अवस्थित चीनको दुर्गम गाउँ हेमु अचेल आन्तरिक पर्यटकहरूको प्रमुख रोजाइ बनेको छ । सल्लाका मनमोहक जंगल र तीव्र गतिको नदीले घेरिएको यो हिमाली गाउँमा चिसो मौसमको आनन्द लिन तथा साहसिक खेल खेल्न वार्षिक रूपमा लाखौँ चिनियाँ पर्यटकहरू पुग्ने गरेका छन् । सामाजिक सञ्जालमा यस क्षेत्रका सुन्दर चौर र कुहिरोले ढाकिएका उपत्यकाका तस्बिरहरू भाइरल भएसँगै यसलाई ‘पूर्वको स्विट्जरल्याण्ड’ समेत भन्न थालिएको छ ।

पछिल्लो समय यो दुर्गम गाउँ निकै व्यस्त देखिन थालेको छ। पर्यटक बोकेका बसहरू लगातार भित्रिने क्रम बढेसँगै यहाँका काठका परम्परागत घरहरू भएका सडकहरूमा मानिसहरूको ठूलो भीड लाग्ने गरेको छ । स्थानीय रेस्टुरेन्टहरूमा चिनियाँ परिकारको स्वाद लिनेहरू र गाउँको सुन्दरतालाई आफ्नो क्यामेरामा कैद गर्न ड्रोन उडाउने पर्यटकहरू जताततै भेटिन्छन् । यो चहलपहलले चीनको उत्तर-पश्चिमी सिन्जियाङ क्षेत्रमा रहेको अल्ताइ प्रान्तमा आएको ठूलो पर्यटकीय लहरलाई प्रष्ट पार्छ ।

सन् २०२४ मा प्रसारित एक चर्चित चिनियाँ टेलिभिजन शृङ्खला ‘टु द वन्डर’ का कारण यस क्षेत्रको लोकप्रियता अझ बढेको हो । लेखक ली जुआनको पुस्तकमा आधारित उक्त नाटकले अल्ताइका पहाड, घोडा र रैथाने कजाख घुमन्ते संस्कृतिलाई आधुनिक चिनियाँ नागरिकका लागि एक आकर्षक गन्तव्यका रूपमा प्रस्तुत गरेको थियो । सरकारी तथ्याङ्क अनुसार, सन् २०२५ मा अल्ताइमा मात्रै ४ करोड ६० लाखभन्दा बढी पर्यटकले भ्रमण गरेका छन् । यो अघिल्लो वर्षको तुलनामा १५ प्रतिशतभन्दा बढी हो ।

यो पर्यटकीय विकास केवल एउटा टेलिभिजन कार्यक्रमको सफलता मात्र होइन, बरु चीन सरकारले पश्चिमी क्षेत्रलाई देशको आर्थिक र सांस्कृतिक मूलधारमा जोड्न गरेको ठूलो लगानीको परिणाम हो । बेइजिङले यस क्षेत्रमा सडक, विमानस्थल र अन्य पर्यटकीय पूर्वाधार निर्माणमा व्यापक बजेट खर्च गरेको छ । विशेषगरी अल्ताइ शहरदेखि हेमु गाउँ जोड्ने २०९ किलोमिटर लामो नयाँ राजमार्ग खुलेपछि यात्राको समय आधा घटेको छ ।

सिन्जियाङ चीनको राजनीतिक रूपमा निकै संवेदनशील क्षेत्र मानिन्छ । विगतमा यहाँ भएका जातीय हिंसापछि सरकारले व्यापक सुरक्षा निगरानी र नियन्त्रण अभियान चलाएको थियो, जसलाई लिएर पश्चिमा देशहरूले मानव अधिकार उल्लंघनको आरोप लगाउँदै आएका छन् । तर, चीनले ती आरोपहरूलाई अस्वीकार गर्दै आएको छ । कजाख समुदायको बाहुल्यता रहेको अल्ताइ क्षेत्रमा विगतमा अन्य क्षेत्र जस्तो ठूलो अशान्ति नभए पनि, यहाँको पर्यटन प्रवर्द्धनलाई राष्ट्रपति सी जिनपिङको राष्ट्रिय एकता र चिनियाँ मूल संस्कृतिसँगको समायोजन नीतिको पाटोका रूपमा हेरिएको छ।

यहाँ आउने पर्यटकहरूलाई सांस्कृतिक प्रस्तुति, वास्तुकला र खानपान मार्फत अल्पसंख्यक समुदायको जीवनशैली अनुभव गराउने प्रयास गरिन्छ । हेमुका काठका घरहरू कजाख शैलीमा बनाइएका छन् भने अन्तर्राष्ट्रिय रेस्टुरेन्टहरूले समेत सोही स्वरूप अपनाएका छन् । कतिपय विश्लेषकहरू भने यो पर्यटकीय अनुभवलाई सरकारद्वारा निकै सावधानीपूर्वक नियन्त्रण र सञ्चालन गरिएको बताउँछन् । उनीहरूका अनुसार यसले गर्दा प्राकृतिक सुन्दरता भए पनि कता कता कृत्रिमता महसुस हुन्छ र स्थानीय पहिचान व्यावसायिकतामा हराउँदै गएको देखिन्छ ।

यस क्षेत्रमा सुरक्षा व्यवस्था पश्चिमा मापदण्ड अनुसार निकै कडा छ । पेट्रोल पम्पहरूमा घेराबार लगाइएका छन् भने चालकहरूले अनिवार्य दर्ता हुनुपर्छ। जताततै निगरानी क्यामेराहरू राखिएका छन् । यद्यपि, धेरैजसो चिनियाँ पर्यटकहरू यो कडा सुरक्षाका कारण आफूहरूलाई सुरक्षित महसुस हुने बताउँछन् ।

नयाँ कानुनी व्यवस्थाहरूले अल्पसंख्यकहरूको धार्मिक र शैक्षिक स्वतन्त्रता संकुचित पारेको आलोचना भइरहँदा र रैथाने घुमन्ते जीवनशैली संकटमा परेको आवाज उठिरहँदा पनि यहाँ आउने आम पर्यटकहरू यी विषयप्रति खासै चासो राख्दैनन् । आधुनिक शहरहरूको व्यस्तताबाट टाढा रहेका पर्यटकहरूका लागि हेमु गाउँले अझै पनि एक किसिमको स्वतन्त्रता र प्राकृतिक आनन्दको अनुभूति गराइरहेको छ ।