काठमाडौं- पाकिस्तानको खैबर पख्तुनख्वा प्रान्तमा पर्ने माथिल्लो दिर जिल्लामा बालिका शिक्षाको अवस्था निकै दयनीय देखिएको छ । सो क्षेत्रमा अझै पनि समान शिक्षाका आश्वासनहरू व्यवहारमा लागू हुन सकेका छैनन् ।

सरकारी तथ्याङ्क अनुसार त्यहाँ विद्यालय पहुँचमा छोरा र छोरीबीच ठुलो खाडल छ। विशेषगरी उच्च शिक्षामा बालिकाहरूको पहुँच ज्यादै न्यून रहेको पाइएको छ।

जिल्लामा रहेका जम्मा १,०१७ विद्यालयमध्ये ३१० वटा मात्रै बालिकाहरूका लागि छुट्याइएका छन्। यी विद्यालयमा करिब ६५ हजार छात्रा पढ्छन्। अर्कोतर्फ ७०७ वटा विद्यालय बालकहरूका लागि छन्, जहाँ १ लाख ४१ हजारभन्दा बढी विद्यार्थी अध्ययनरत छन्।

जिल्लाको कुल १० लाख ८० हजार जनसंख्यामा महिलाको हिस्सा आधाभन्दा बढी भए पनि यो विभेद कायम छ। कलेज स्तरमा त झन् एउटा मात्रै बालिका डिग्री कलेज छ, जबकि बालकहरूका लागि चारवटा कलेज छन्।

भौतिक पूर्वाधारको अभावले समस्यालाई थप जटिल बनाएको छ। सन् २०१० र २०२२ को बाढीले भत्काएका धेरै विद्यालयहरू अझै पुनर्निर्माण भएका छैनन्। यसले गर्दा बालबालिकाहरू खुल्ला आकाशमुनि बसेर पढ्न बाध्य छन्।

कल्कोट र कुमरात उपत्यका जस्ता विकट क्षेत्रहरूमा बालिकाहरूका लागि माध्यमिक विद्यालय नै छैनन्। प्राथमिक तहपछि उनीहरूले पढाइ छोड्नुपर्ने अवस्था छ।

कक्षा कोठाको अभाव, फर्निचरको कमी र साँघुरो ठाउँका कारण विद्यार्थीहरू अझै पनि भुइँमा बसेर पढिरहेका छन्। विज्ञहरूका अनुसार सामाजिक परम्परा, बालविवाह, महिला शिक्षकको अभाव र यातायातको असुविधाले बालिका शिक्षामा अवरोध पुर्‍याइरहेको छ

भौतिक पूर्वाधारमा लगानी र ठोस नीतिगत प्रतिबद्धता नभए यो शैक्षिक खाडल अझै बढ्ने देखिन्छ।