मोरङ – मोरङको उर्लाबारी नगरपालिका-३ मंगलबारेबाट उद्धार गरिएको कछुवालाई सुरक्षित स्थानमा छाडिएको छ । संरक्षणकर्मी एवम् विज्ञान लेखक गोविन्द पोखरेलले सडक किनारमा फेला पारेको कछुवा सिमसार क्षेत्रमा छाडेका हुन् ।

लक्ष्मी पूजाको दिन घर नजिकैको सडकमा फेला परेको ‘इन्डियन फ्ल्यापसेल टर्टल’लाई उर्लाबारी-२ मा रहेको बेतिनी सामुदायिक वन एवम् बेतिनी सिमसार क्षेत्रमा छाडिएको हो । यो कछुवालाई नेपालीमा पुतली कछुवा समेत भनेर भनिन्छ ।

संरक्षणको हिसाबले यो कछुवा र गैँडाको प्राकृतिक अवस्था एउटै हो । दुवै प्रजातिलाई आईयूसीएनले ‘भल्लरेबल’ सूचीमा राखेको पोखरेलले बताए । हाल राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषमा कार्यरत पोखरेलका अनुसार यो प्रजातिको कछुवा पछिल्लो ४५ वर्षमा ३० प्रतिशतले घटेको छ ।

सिमसार क्षेत्रको अधिक अतिक्रमण र विनाशका साथै स्थानीय स्तरमा खानाका लागि उपभोग हुँदा यो प्रजातिको संख्या घट्दो अवस्थामा रहेको उनले बताए ।

यो प्रजातिको कछुवा नेपालसहित भारत,बंगलादेश,पाकिस्तान लगायतका मुलुकमा पाइन्छ । यो कछुवा सिमसार क्षेत्र, पोखरी, नदी किनार, धाप, सहरी क्षेत्रका सिँचाइ आयोजना तथा खेतमा पनि पाइने गर्छ ।

पोखरेलका अनुसार यो प्राजतिको प्रजनन सुरू गर्मीयामको अन्त्य र मनसुनसँगै सुरू हुन्छ । एउटा पोथीले २ देखि १५ वटासम्म फूल उत्पादन गर्ने उनले बताए । यो कछुवाको चार देखि ५ वर्षको उमेरदेखि प्रजनन‌का लागि योग्य हुने विज्ञहरू बताउँछन् ।

आयूसीएनका अनुसार यो प्रजातिको कछुवाको अधिकतम कति वर्षसम्म बाँच्‍न सक्ने भन्ने सन्दर्भमा उल्लेख नभए पनि एउटा पुस्ता करिब १५ वर्षसम्म हुने अनुमान गरिएको छ । नेपालमा कछुवाका तीन परिवारका १८ वटा प्रकारका पाइन्छन् । यो कछुवा मांसाहारी र शाकाहारी दुवै भएकाले सर्वहारी प्रजाति रहेको पोखरेलले बताए ।