पाल्पा- परम्परागत अन्नबाली उत्पादन गर्न छाडेर व्यावसायिक गोलभेँडा खेती गर्न थालेपछि पाल्पाका किसानको जीवनशैलीमा परिवर्तन देखिएको छ ।

गोलभेँडाका लागि बजारको भरपर्ने रिब्दीकोट गाउँपालिका–७, मैनादी लघुवा यतिबेला व्यावसायिक गोलभेँडा खेतीका लागि प्रख्यात बनेका छन् । महिला किसानले व्यावसायिक रूपमा गोडभेँडा खेतीमा आकर्षित भएका छन् ।

टनेलभित्र गोलभेँडा उत्पादन गर्दा राम्रो आम्दानी हुन थालेपछि उनीहरू यसको व्यावसायिक खेतीमा लागेका हुन् । यसले महिला आत्मनिर्भर बन्दै गएका छन् । पाल्पाको रिब्दीकोट गाउँपालिका–२, लघुवाकी गंगा कुँवरले एक वर्षअघि कुँवर पशुपालन तथा कृषि फर्म गाउँपालिकाको कृषि शाखामा दर्ता गराएका थिए ।

व्यावसायिक कृषि कर्म गर्ने उद्देश्यका साथ सञ्चालनमा ल्याएको फर्ममार्फत कुवँरले आठ वटा टनेलमा आठ लाखको लगानीमा सञ्चालनमा ल्याएको टनेलभित्र बेमौसमी तरकारी उत्पादन गर्न सजिलो भएको उनको भनाइ छ ।

गोलभेँडा खेतीबाट मासिक ५० हजारभन्दा बढी आम्दानी गर्ने गरेको उनले बताइन् । दसैँपछि नियमित रूपमा आम्दानी भएको कुँवरको भनिन् । टनेलभित्र उत्पादित तरकारीमा रोग, किरा तथा पानीबाट सुरक्षित राख्दा उत्पादन बढी हुने गरेका छन् । एक पटक टनेल निर्माण गरेपछि पटक–पटक तरकारी खेतीका लागि संरचना निर्माण गर्नुपर्ने झन्झटसमेत हटेको छ ।

खुला आकाशमुनि गोलभेँडा खेती गर्ने किसानलाई अहिले टनेलभित्र काम गर्दा असिनापानी तथा शीतबाट जोगाउन सजिलो भएको उनले बताइन् ।

टनेलभित्रको जमिनमा प्लास्टिक बिछ्याकाले झार गोडिरहनुपर्ने समस्या छैन । चिसो तथा पानीबाट जोखिएपछि लामो समय गोडभेँडाले उत्पादन हुने गरेको बताउछिन् अर्का किसान शर्मिला कुँवरको भनाइ छ ।

गोलभेँडा खेती गर्न थालेपछि यहाँका किसानले गोलभेँडामा रहेको परनिर्भरतासमेत हटाएका छन् । पाल्पामा उत्पादित गोडभेँडा रुपन्देहीको बुटबल, रुपन्देही, स्याजा पोखरा, चितवनसम्म निर्यात हुँदै आएको छ ।

गोलभेँडा खेतीबाट मात्रै पाल्पामा एक हजारभन्दा बढी किसानले प्रत्यक्ष तथा अप्रत्यक्ष रूपमा लाभान्वित भएका छन् । यहाँ उत्पादित ८० प्रतिशत गोलभेँडा पोखरामा निर्यात हुँदै आएको छ । पाल्पा, बुटवल र स्याङ्जा क्षेत्रमा २० प्रतिशत निर्यात हुन्छ ।

आम्दानीको स्रोत बढेपछि स्थानीयबासिन्दाको स्वास्थ्य, शिक्षा, सञ्चारलगायतका क्षेत्रमा पहुँच बढेको छ । श्रम र पसिना बगाउन हिम्मत गर्ने महिलाका लागि स्वदेशमा नै राम्रो कमाइ हुने कृषि क्षेत्रमा लागेका महिलाले देखाएका छन् । परम्परागत अन्नबालीको विकल्पमा व्यावसायिक गोलभेँडा खेती गरिरहेकी शर्मिला कुँवर आफैले व्यावसायिक खेती गर्दा जीविकोपार्जन गर्न सजिलो भएको उनले बताइन् ।

आफ्नै कमाइमा छोराछोरी पढाउनदेखि घरव्यवहार चलाउन सफल भएकोमा यहाँका महिलाहरू गर्व गर्छन् । सानो कामका लागि पनि ऋणसापट गर्नुपर्ने बाध्यता भोगेका उनीहरू मिहिनेत गर्यो भने पैसामात्र होइन, सुख पनि पाइने अनुभव व्यक्त गर्छन् । गोलभेँडा बेचेर गतिलो आम्दानी गर्दै यहाँका महिला किसान् भन्छन्, “व्यवसाय गरेर आत्मनिर्भर भएपछि गाउँसमाजले पनि आशा र विश्वासको नजरले हेर्न थालेका छन् ।”

कृषि ज्ञान केन्द्र, प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजना, स्थानीय तह तथा गैरसरकारी संस्थाले गोलभेँडा खेतीमा सहयोग गर्दै आएका छन् । गाउँपालिका अध्यक्ष नारायणबहादुर जिसीले कृषि तथा पशुपालनका क्षेत्रमा अनुदान प्रदान गरिएको बताए ।