काठमाडौँ – अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोमा विश्वकप हुँदैछ । हरेक विश्वकपमा नयाँ नियमको चर्चा हुन्छ । सन् १९७० को विश्वकप फुटबलमा पहिलो पटक पहेँलो र रातो कार्ड प्रयोगमा आएको थियो । सन् २०१८ को विश्वकपमा ‘भिडियो असिस्टेन्ट रेफ्री’ सुरुवात भएको थियो । सन् २०२२ को कतार विश्वकपमा रेफ्रीले अतिरिक्त समयलाई सक्दो लामो बनाएर नयाँ अभ्यास गरेका थिए । अब अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोमा संयुक्त रूपमा आयोजना हुने विश्वकपमा फुटबल इतिहासकै केही नयाँ र आमूल परिवर्तनकारी नियम देख्न पाइने भएको छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल बोर्ड (आईएफएबी) र फिफाले खेललाई थप रोचक, अनुशासित र समयको बचत गराउने उद्देश्यले ल्याएका नयाँ नियम सबैका लागि रोचक हुनसक्छन् ।

प्रत्येक खेल चार भागमा विभाजित हुने
अचेल अत्यधिक गर्मीका बेला खेलाडीले खेलको बीचमा विश्राम लिने र तरल पदार्थ पिउने सामान्य जस्तै बनेको छ । तर अब फिफाले यसलाई अनिवार्य नियमकै रूपमा लागू गर्दै छ । नयाँ नियमअनुसार प्रत्येक हाफको बीचमा तीन मिनेटको ‘हाइड्रेसन’ विश्राम दिइनेछ ।

यो नियम मौसम चिसो भए पनि सबै खेलमा समान रूपमा लागू हुनेछ । फिफाका अनुसार यो निर्णय खेलाडीकै सुझावका आधारमा गरिएको हो ।

कर्नर र दोस्रो पहेँलो कार्डमा पनि ‘भार’
यसअघि ‘भार’ को प्रयोग गोलका क्रममा हुन सक्ने गम्भीर भूल, पेनाल्टीको निर्णय, सिधै रातो कार्ड र खेलाडी पहिचानको भ्रम सच्याउन मात्र गरिँदै आएको थियो । आईएफएबीले यसको दायरा विस्तार गर्दै अब कर्नर र दोस्रो पहेँलो कार्डमा पनि ‘भार’ को सहयोग लिने नियम बनाएको छ । यदि कोही खेलाडी दोहोरो पहेँलो कार्डका कारण मैदान बाहिरिनुपर्ने स्थिति आएमा वा गलत कर्नरको निर्णय भएमा ‘भार’ ले त्यसलाई सच्याउनेछ । यस प्रक्रियाले खेलमा थप ढिलाइ भने गर्ने छैन ।

समय खेर फाल्ने रणनीति रोक्न ‘काउन्टडाउन’
खेलाडीले खेलको समय जानाजानी समय खेर फाल्ने प्रवृत्तिलाई रोक्न फिफाले कडा नियम ल्याएको छ । अब गोल किक्स, थ्रो-इन र सब्स्टिच्युसनमा ‘काउन्टडाउन’ राखिनेछ ।

गोल किक्स र थ्रो-इन: यदि रेफ्रीलाई खेलाडीले जानाजानी ढिलाइ गरेको लागेमा ५ सेकेन्डको ‘भिजुअल काउन्टडाउन’ देखाइने छ । निर्धारित समयमा प्रक्रिया पूरा नगरे गोल किक्स कर्नरमा परिणत हुनेछ भने थ्रो-इनको अधिकार सिधै विपक्षी टोलीमा जानेछ ।

सब्स्टिच्युसन: खेल मैदान बाहिरिने खेलाडीले सब्स्टिच्युसन बोर्डमा नम्बर देखिएको १० सेकेन्डभित्र मैदान छाड्नुपर्नेछ । यदि खेलाडी असफल भएमा उनको स्थानमा मैदान छिर्ने नयाँ खेलाडीलाई खेल नरोकिँदासम्म वा कम्तीमा १ मिनेट खेल अघि नबढ्दासम्म मैदान प्रवेश गर्न दिइने छैन ।

चोटपटक: चोटका कारण खेल रोकिएर उपचार पाएका खेलाडीले मैदान बाहिर १ मिनेट समय बिताउनुपर्नेछ, त्यसपछि मात्र उनी मैदान फर्कन पाउनेछन् ।

मुख छोपेमा सिधै रातो कार्ड
मैदानमा खेलाडी-खेलाडीबीच विवाद हुँदा वा कुराकानी गर्दा कसैले आफ्नो मुख छोपेमा अब सिधै रातो कार्ड दिइनेछ । च्याम्पियन्स लिगको एक खेलमा बेन्फिकाका जियानलुका प्रेस्टिनीले रियल म्याड्रिडका भिनिसियस जुनियरसँग बोल्ने क्रममा मुख छोपेर रंगभेदी टिप्पणी गरेको पुष्टि भएपछि फिफाले यो कडा नियम बनाएको हो ।

यस्तै, रेफ्रीको निर्णयको विरोध गर्दै खेलको बीचमै मैदान छाडेर हिँड्ने खेलाडी वा टोलीलाई पनि रातो कार्ड देखाइनेछ । गत जनवरीमा सम्पन्न अफ्रिकी कप अफ नेसन्सको फाइनलमा सेनेगलका खेलाडीले मोरक्कोविरुद्ध पेनाल्टीको विरोध गर्दै मैदान छाडेका थिए । पछि मैदान फर्किएर सेनेगलले उपाधि जिते पनि नियम उल्लंघनको आरोपमा महासंघले सेनेगलको उपाधि खोसेर मोरक्कोलाई विजेता घोषित गरेको नजिरलाई ध्यानमा राख्दै फिफाले यो नियममा कडाइ गरेको हो । (एजेन्सीको सहयोगमा)