एजेन्सी- आठ कक्षासम्म पढेका क्युवाली मेकानिक ह्वान कार्लोस पिनोले अमेरिकी तेल नाकाबन्दीलाई चकित पार्ने उपाय फेला पारेका छन् । दशकौंसम्मको अमेरिकी प्रतिबन्धका कारण धेरै क्युवालीहरूले विकास गरेको जस्तै सिर्जनशीलताको प्रयोग गर्दै ५६ वर्षीय पिनोले आफ्नो १९८० मा पोल्याण्डमा बनेको ‘फियाट पोल्स्की’ कारलाई कोइलाबाट चल्ने बनाएको रोयटर्समा उल्लेख छ ।

अमेरिकाले जनवरीमा क्युबामा तेल ढुवानी बन्द गरेदेखि पेट्रोलभन्दा सस्तो र प्रचुर मात्रामा पाइने इन्धन कोइला बनेको छ । पिनोले हवानाबाट करिब ७० किलोमिटर (४५ माईल) पूर्वमा रहेको ५ हजार जनसङ्ख्या भएको शहर अग्वाकाटेस्थित आफ्नो वर्कशपमा यो मेसिन बनाएका हुन् । यो शहर कुनै समय अहिले बन्द भइसकेको चिनी कारखानामा निर्भर रहेर फस्टाएको थियो ।

आज यो शहर गाईवस्तु चरन र ढुङ्गा खानीहरूले घेरिएको छ, जहाँ मानिसहरू आफ्नो काँधमा लामो हाते आरा बोकेर काममा हिँड्ने गर्छन् । पछाडिपट्टि जोडिएको विशिष्ट ६० लिटर (१५ ग्यालन) को इन्धन ट्याङ्की भएको आफ्नो दुई सिलिन्डरको पोल्स्की कार खाल्डाखुल्डी सडकमा गुड्दै गर्दा, पिनो आफ्नो शहरमा एक प्रख्यात व्यक्ति बनेका छन् ।

शहरवासीहरू सेल्फी लिन भेला हुन्छन्, कोही पत्याउन नसक्ने भावमा हुन्छन् त कोही उनीहरूको लागि पनि यस्तै बनाइदिन सक्छन् कि भनेर सोध्छन् । ‘यस्तो संकटको बेला, हामीसँग भएको यो सबैभन्दा राम्रो विकल्प हो’, पिनोले भने, जो अब एउटा ट्रयाक्टरलाई पनि यसरी नै परिमार्जन गर्न चाहन्छन् । ‘हामीलाई गतिशीलता चाहिन्छ, हामी बाली लगाउन सक्षम हुनुपर्छ ।’

पिनोले आफ्नो यो उपकरण पूर्णतया कबाडी र पुनः प्रयोग गरिएका सामानहरूबाट बनाएका हुन् । ट्रान्सफर्मरको ढक्कनले बन्द गरिएको रूपान्तरित प्रोपेन ट्याङ्कीभित्र कोइला बल्छ । पुराना लुगाहरू खाँदिएको स्टेनलेस स्टीलको दूधको जगबाट फिल्टर बनाइएको छ ।

सोभियत शैलीको नियन्त्रित अर्थतन्त्र भएको क्युबामा अभाव लामो समयदेखि एक निरन्तर समस्या हो । अमेरिकाले भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई अपदस्थ गरेपछि यो अवस्था झनै खराब भएको । जसले भेनेजुएलाको तेल कटौती ग¥यो र क्युबालाई इन्धन आपूर्ति गर्ने अन्य कुनै पनि देशहरूमाथि ट्यारिफ (भन्सार महसुल) लगाउने धम्की दिएको छ ।

अहिले बिजुली कटौती सामान्य कुरा भइसकेको छ । कालो बजारमा पेट्रोल प्रति लिटर ८ डलर वा प्रति ग्यालन ३० अमेरिकी डलरमा बिक्री हुन्छ । जुन आधिकारिक मूल्यभन्दा छ गुणा बढी हो । पिनोले एकपटक मोटरसाइकलबाट एकैपटकमा तीनवटा गाई दुहुने मेसिन बनाएका थिए ।

उनले आफ्ना स्वर्गीय काकाबाट सुरुमा प्रेरित भएर, कोइलाबाट चल्ने अटोमोबाइलको बारेमा केही वर्षदेखि विचार गरिरहेको बताए । पिनोले आफ्नो नयाँ प्रयोगको श्रेय ड्राइभरअनवास्ट डटकमका पछाडि रहेका अर्जेन्टिनी नवप्रवर्तक एडमन्डो रामोसद्वारा प्रवद्र्धित ओपन–सोर्स टेक्नोलोजीलाई दिएका छन् । एक अन्तर्वार्तामा रामोसले अन्य क्युवालीहरूले पनि उनलाई सुझाव माग्दै फोन गरेको बताएका छन् ।

उनले कार्बोरेटरमा पेट्रोलको सट्टा तातो ग्यास तानेर लगभग कुनै पनि इन्जिनलाई कोइलाबाट चल्ने बनाउन सकिने बताएका छन् । पिनोले मार्च ४ मा कोइलाबाट चल्ने पोल्स्की कार सडकमा निकालेका थिए । एउटा प्रारम्भिक परीक्षणमा कारले ७० किमी प्रति घण्टा (४३ माइल प्रति घण्टा) को उच्च गतिमा पुग्दै ८५–किमी (५३–माइल) को यात्रा पूरा गरेको थियो । उनको सो कामबाट क्युवालीहरू चकित भएका छन् । अमेरिकी प्रतिबन्धले पैदा गरेको उर्जाको भयाभह संकटमा पिनोले गरेको अन्वेषणले जुनकिरीको काम गरेको पनि धेरैको भनाइ छ ।