काठमाडौं– गर्मीमा मधुमेह रोगीका लागि निकै फाइदाजनक एक फलका बारेमा हामी बताउँछौँ, जसको नाम हो जामुन । 

कालो जामुन मधुमेह रोगीका लागि औषधि भन्दा कम छैन, जामुनलाई आयुर्वेदमा निकै फाइदाजनक मानिन्छ । जामुन विशेषगरी मधुमेह नियन्त्रणमा प्रभावकारी मानिँदै आएको छ ।

जामुनले रगतमा चिनीको मात्रा कम गर्न मद्दत गर्छ। यस बाहेक जामुन पेट र पाचन सुधार गर्न पनि प्रभावकारी साबित हुन्छ। जामुन खानु दाँत, आँखा, अनुहार, मिर्गौलाको पत्थरी र कलेजोका लागि पनि फाइदाजनक हुन्छ । चिनीमा भिटामिन र फाइबरले भरिपूर्ण जामुन कसरी प्रयोग गर्ने भन्ने बारेमा विस्तृतमा जानौँ।

आचार्य बालकृष्णका अनुसार जामुनको सेवन मधुमेहका बिरामीका लागि निकै फाइदाजनक हुन्छ । आयुर्वेदमा जामुनको फल, बीउ र पातहरू प्रयोग गरिन्छ। मधुमेहका बिरामीले जामुन कसरी प्रयोग गर्ने भन्ने उपाय हामी सिकाउँछौँ ।

पहिलो विधि: जामुनको दानालाई पिसेर धुलो बनाउने । अब एक भाग जामुन (ब्ल्याकबेरी) सीड पाउडर, एक भाग शुन्थी पाउडर र दुई भाग गुडमार जडीबुटी मिलाउनु होस्। सबै सामग्रीलाई पिसेर पाउडर बनाउनु होस् र छान्नुहोस्। यस पाउडरलाई एलोभेराको जुसमा मिसाएर पिउनु होस्। यदि तपाईँ चाहनुहुन्छ भने यसलाई चक्की बनाएर दिनको तीन पटक खानुहोस्। यसले चिनी नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्नेछ।

दोस्रो विधि: करिब १०० ग्राम जामुनको जरा लिनुहोस् र यसलाई राम्ररी सफा गर्नुहोस्। अब यसमा अलिकति पानी हालेर पिस्नु होस् । २० ग्राम चिनी मिठाईमा मिसाएर मिश्रण खानुहोस्। यो धुलो बिहान बेलुका खाँदा मधुमेहमा फाइदा हुन्छ ।

तेस्रो विधि: २५० ग्राम पाकेको जामुन र आधा लिटर उमालेको पानीमा हाल्नुहोस्। केही समय उमालेपछि पानी अलिकति चिसो भएपछि जामुनलाई पिसेर छान्नुहोस् । अब यो पानी दिनमा ३ पटक पिउनुहोस् । यसले चिनी नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्नेछ।

चौथो विधि: जामुनको बोक्रा पनि चिनी कम गर्न प्रयोग गरिन्छ। यसका लागि जामुनको बोक्रालाई पिसेर खरानीमा परिणत गर्नुहोस् । ६५० मिलीग्राम देखि २ ग्रामको मात्राको खरानी दैनिक उपभोग गर्नुहोस्। यसले मधुमेह हुनबाट कम गर्न मद्दत गर्नेछ।

मौसमी फल भएको कारण यो सधैँ पाउन सकिँदैन । तर यसको बियाको प्रयोग तपाईले सधैँ गर्न सक्नु हुनेछ । जसको प्रयोगले तपाईँको मधुमेह पूर्ण रूपमा नियन्त्रणमा आउन सक्ने छ । आयुर्वेदमा जामुनको बियालाई कयौँ औषधीको रूपमा प्रयोग गरिएको पाइन्छ । जसमध्ये एक मधुमेहको उपचार पनि हो ।